2023-2024 Sezonu TV Dizileri İstatistik:
Pdf

2023-2024 Sezonu Yayınlanan TV Dizileri Listesi:
Pdf  / Online Döküman

Sezonda yayınlanan tüm dizilerin bilgi, grafik ve istatistiklerine yukarıdaki linklerden ulaşabilirsiniz. Bu yazıda, yukarıdaki linkte yer alan grafiklerden faydalanarak çıkardığım analizler yer almaktadır.

İki sezondur yetiştirmekte zorlandığımız sezon analizi geri döndü 🙂
Tüm bu tabloların mimarı Yamaç Okur‘a, bu listelerin hazırlanmasındaki katkıları için Sığla Ünal, Aylin Dağsalgüler ve Gizem Alpay‘a çok teşekkür ediyorum.

Geçtiğimiz yılların değerlendirme ve istatistiklerine buradan ulaşabilirsiniz.

2023-2024 SEZONU TV DİZİLERİ
Toplam Dizi Sayısı: 53 / bir önceki yıl 57 dizi / %-7
Bu Sezon Sona Eren Dizi Sayısı: 36 / bir önceki yıl 40 dizi / %-10
Toplam Yayınlanan Bölüm Sayısı: 1.015 / bir önceki yıl 1072 bölüm / %-6
Dizi Başına Ortalama Bölüm Sayısı: 19 / bir önceki yıl 19 bölüm / aynı

SEZONUN ENLERİ

En Başarılı Dizi: Bahar (12,37)
En Başarılı Yapım Şirketi: Gold Film (Kızıl Goncalar ve Kızılcık Şerbeti)
En Başarılı Kanal: Show TV (Bahar, Kızılcık Şerbeti, Sandık Kokusu, Aile, Ne Gemiler Yaktım, Kara)
Açılış Rekortmeni: İnci Taneleri (10,74)

DİZİ EKONOMİSİ

Sadece kanalların bölüm başı ücretlerini kabaca hesapladığımızda yaklaşık 8 milyar 120 milyon TL’lik (30,1 USD kurundan 269 milyon USD) bir endüstriyel büyüklük ortaya çıkıyor. Bu büyüklük, yurt dışı satışları dahil edilmeden, yalnızca bölüm başı ücretleri kapsıyor. Bu sayının neredeyse iki katı kadar da yurt dışı satış büyüklüğünden bahsetmek mümkün. Geçtiğimiz sezon sonunda 5 milyar 360 milyon TL, 277 milyon USD’lık bir hacim vardı. Yani dolar kuru %56 oranında artarken sektör dolar bazında küçülmüş, 277 milyon dolardan 269 milyon dolara gerilemiş. Raporun ilk dört sezonunda bölüm başı bütçe 1 ila 1,7 milyon TL arasında değişmişti. Önceki sezon 1,7’den 5 milyona, bu sezon ise 8 milyona yükseldi. Kuşkusuz ülkemizin ekonomisi daha stabil olup dolar kuru bu kadar yükselmeseydi çok daha fazla bir büyümeyi konuşuyor olacaktık.

ARTAN PRODÜKSİYON BÜTÇELERİ

Son üç sezonun kanayan yarası olan prodüksiyon bütçeleri bu sezon şiddetini daha da artırdı. Atılan çeşitli ekonomik adımlar sonucu döviz kurunun yükselişi kısmen yavaşlasa da enflasyonun hızlı yükselişi sürüyor. Bunlara ek olarak televizyon/dijital rekabetinin sürmesi prodüksiyon bütçelerini artırmakta. Kanalların yapım şirketlerine verdikleri bölüm başı finansman artık yeterli olmuyor. Bu durumda dizilerin finansmanını sağlayan başlıca faktör yurt dışı satışı oluyor. Reyting ortalaması yüksek olan dizilerin çoğunlukla yurt dışı satışının da yüksek olduğunu görüyoruz. Türkiye’de reyting ortalaması düşük olup yurt dışı satışı yüksek olan dizi sayısı çok az. Yeni başlayıp ömrü kısa süren dizilerde yurt dışı satışı olmadığının/kısıtlı olduğunun altını çizmek gerekiyor.

Bu noktada, akıllara gelen “reyting ortalaması düşük bir dizi nasıl ikinci sezon onayı alabiliyor?” sorusunu yurt dışı satış potansiyelleriyle açıklayabiliriz. Bu potansiyel özellikle de güçlü başlayıp sezon sonu düşüş trendi izleyen dizilerin devamı için hayli önrmli. Bu sezondan tam da bu türden üç örnek var.

DİZİLERİN ÖMRÜ

2023-2024 sezonunda başlayan 31 diziden 16’sının ömrü 13 bölümden az sürmüş. Hatta bu dizilerden 9’unun ömrü 5 bölümden dahi kısa. Geçtiğimiz sezon 13 bölümden az süren dizi sayısı bu sezonla benzer seviyede (14 dizi) imiş ancak yalnızca bir dizinin ömrü 5 bölümden az sürmüş. Pandemi dönüşündeki ilk sezon olan 2021-2022 sezonunda ise bu sayı 5. Pandemi döneminden bu yana ilk defa bir dizinin (hem de 2 tane!) ömrü yalnızca üç bölüm sürmüş. Artan prodüksiyon maliyetleri burada da öne çıkıyor. Kanallar ilk iki bölüm reytingi düşük olan dizilerinden hızlıca vazgeçiyor. Diziler genellikle dördüncü bölümden itibaren reklam kuşaklarını açıyor. Kanallar ilk üç bölümde dizinin avantajlı olması adına reklam kuşaklarından yani kazancından feragat ediyor. Bu bağlamda üç-beş bölümde yayından kaldırılan dizilerin ne reklam ne de yurt dışı gelirlerinin olduğunu söyleyebiliriz. Öyle ki bu sezon yurt dışına satışa açılmayan (henüz açılmamış, sonrasında açılacak olabilir) dizilerden tamamı 10 bölümden daha az yayınlanmış.

YENİ SEZON ONAYI ALAN DİZİLER

Bu sezon 17 dizi yeni sezon onayı almış. Önceki sezonlarda bu satırı “yeni sezona veya önümüzdeki yaza” olarak yazıyorduk. Bu yaz yeni dizi çekilmemesi bir yana sezon işlerinde de yaz sezonuna uzayıp ikinci şans arayan bir dizi bulunmuyor. Oysa ki yazlık romantik diziler yurtdışı satışında tür olarak avantajlı. Ancak hem artan prodüksiyon bütçeleri hem de Avrupa Şampiyonası tehditi yapımcıları ve kanalları bu gelenekten uzaklaştırdı. Belki yaz sezonuyla ilgili son 10 yılı kapsayan bir rapor hazırlamak iyi olabilir.

Yeni sezon onayı alan 17 diziden 11’ini sezonun yenileri oluşturmuş. Now TV’nin yeni başlayan dört dizisi yeni sezon onayı almış ancak bunlar arasında yalnızca biri 5 reyting ortalamasının üzerinde. Benzer şekilde, TRT 1 yeni başlayan üç dizisine yeni sezon onayı verse de bunlardan hiçbiri 5 reyting ortalamasını aşamamış. Bu dizilerden ikisinin (Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi ve Mehmed Fetihler Sultanı) bütçesi yüksek tarihi dramalar olduğunun altını çizmek gerekiyor. Kısacası bu iki kanalın yeni sezon onayı verdiği dizi sayısı “fazla” görünse de analiz yaparken sezon ortalamalarını ve kırılımlarını incelemek gerektiğini düşünüyorum. 

Geçtiğimiz sezondan devam eden 16 diziden ise 6’sı yeni sezon onayı almış. Arka Sokaklar yeni sezon onayı alanlar arasında reyting ortalaması (2,77) en düşük dizi. Gönül Dağı, Kuruluş Osman ve Teşkilat reyting ortalamalarında %10-15 bandında düşüş yaşayıp yeni sezon onayı almış. Yargı ve Ömer dizileri de benzer düşüş oranına rağmen final yapmış. Yargı dizisinin finalinde -tıpkı geçtiğimiz sezonki Camdaki Kız örneğinde olduğu gibi- hikâyenin bitmesi etkili olmuş görünüyor. Geçtiğimiz sezondan devam eden diziler arasında ortalamasını %35’ten fazla düşüren sekiz diziden yalnızca birinin (Yalı Çapkını) yeni sezon onayı aldığının altını çizmek gerekiyor. Yurt dışı satışı bu durumun elbette en önemli sebebi. İlk sezonunda yüksek reyting ortalamasına ulaşan diziler -eğer lokal bir hikâye anlatmıyorsa- yurt dışında da benzer başarıya ulaştığı için sonraki sezonlarda nispeten düşük ortalamalara rağmen yeni sezon onayı alabiliyor. Unutmamak lazım ki içeriğin toplam saati ne kadar artarsa yurt dışı satışından o kadar kâr demek.

YAYIN GÜNLERİNE GÖRE SAYILAR

2023-2024 sezonunda en çok dizi öğüten gün Cumartesi (8 diziden 7’si, %88’i bitmiş) olmuş. Geçtiğimiz sezon Perşembe bu listede %80 ile zirvedeydi, bu sezon aynı oranla ikinci sırada. Üç sezondur (Gönül Dağı ve Kardeşlerim’den bu yana) yapımcı ve kanalların cumartesi gününden uzak durduğunu görüyorduk. Öyle ki geçtiğimiz sezon 33 yeni diziden yalnızca 1’i (Dokuz Oğuz) cumartesi günü başlamıştı. Ancak bu sezon Cumartesinin yerini Cuma ve Pazar günleri aldı ve en az sayıda dizi başlayan günler oldu. Cuma hem en az sayıda dizinin başladığı (2 dizi) hem de en az sayıda dizi öğüten (%67’si devam) gün olmuş. Geçtiğimiz sezonun en çok izlenen üç dizisinden ikisinin (Yalı Çapkını ve Kızılcık Şerbeti) varlığı kanal ve yapımcıları cuma gününden uzaklaştırmış görünüyor. Ocak ayına kadar cuma günü yeni dizi başlamazken önce Gaddar (20. bölümde final yapmış) sonrasında Kara Ağaç Destanı (2. sezon onayı almış) prömiyer yapmış. 

Haftanın altı gününde de yeni başlayan diziler %50’den fazla final yapma yüzdesine sahip. 31 yeni diziden 20’sinin final yaptığını düşünürsek bu oran normal. Ancak salı günü başlayan 4 diziden 3’ünün (biri cumartesi gününe geçmiş!) yeni sezon onayı alması dikkat çekici. Gün değişikliği yaşayan diziler genellikle yeni sezon onayı almazken Yabani yurt dışı satışının da etkisiyle bu geleneği bozmuş. Salı gününün 3 yeni dizisinden 2’sinin sezonun ikinci yarısında başladığının altını çizmek gerek.

Sonuç olarak, yalnızca yayın gününün dizinin reyting başarısına net bir etkisi olduğunu söylemekten emin değilim. TİAK’ın 2023 izleyici raporu da benzer bir sonuç veriyor aslında. Rapora göre 2023 yılında en çok televizyon izlenen gün Pazar (%16,42) olurken haftanın diğer altı günü de %15 seviyesinde. Seyirci adına dizinin hangi gün yayınlandığı hava durumu veya kandil/bayram etkisi kadar önemli görünmüyor. Ancak izlenme payı %30-35’e ulaşan dizilerle rekabete girmeyi elbette kimse istemeyecektir.

KANALLARA GÖRE SAYILAR

Yeni sezona dizi taşıma açısından son dört sezonun en başarılı kanalı olan ATV yerini Show TV (%50) ve TRT 1’e (%50) bıraktı. Geçtiğimiz sezon %50 oranına ulaşan üç kanaldan biri olan ATV’nin bu sezon %11’e (9 diziden yalnızca 1’i devam ediyor) gerilemesi dikkat çekici. Kanalın dört yeni dizisinden hiçbirinin yeni sezona taşınmaması bir yana geçtiğimiz sezondan devam eden dizilerin de bitmesi bu noktada etkili oldu.

Show TV ile TRT 1 sezona dizi taşıma noktasında benzer oranlara sahip olsalar da iki kanalın dizileri arasında ortalama farkı bulunuyor. Show TV’nin bu sezon yayınlandığı altı dizi 20+ABC1 kategorisinde 6,05 reyting ortalaması elde etmiş. En yakın rakibi bu listede de TRT 1 (4,21) ancak aralarında 1,84 puanlık ciddi bir fark var. TV8’i bir dizi yayınlandığı için saymazsak ATV listenin son sırasında (3,08 ortalama) yer alıyor.

TV8, Prime Time slotlarını Masterchef ve Survivor ikilisine ayırmaya devam ediyor. Kanalın 2018-2019 sezonunda yayınladığı Kızım yurt dışına satışı en yüksek dizilerden biri. 2019-2020 sezonunda yayınladığı Kırmızı Oda ise sezonun en çok izlenen dizilerinden biri olmuştu. O zamandan bu yana TV8 üç sezonda toplamda beş yeni dizi yayınlamış ancak hiçbirinin ömrü 10 bölümden uzun sürmemiş. All Star sezonu etkisiyle Survivor geçtiğimiz sezona kıyasla 20+ABC1 ortalamasını %66 oranında artırmış. Bu durum dizilerin performansını haliyle olumsuz etkiliyor. Kimi az kimi çok tüm dizilerin Survivor ve Masterchef ile arasında seyirci geçişi var. Survivor’ın reklam kuşağını açtığı sırada diğer dizilerin anlık reyting değişimlerinden bunu anlayabiliriz. Masterchef‘in sezona nasıl başlayacağı ve Survivor’ın önümüzdeki sezon All Star formatı yapıp yapmayacağı hem kendi hem de rakip kanallar açısından önemli noktalardan biri.

Star TV ise OGM Pictures ile exclusive anlaşmasının ikinci sezonunda üçü yeni olmak üzere beş dizi yayınladı. Bu beş diziden yalnızca biri sezon onayı aldı. İlk sezonunda işler görünen ve kanalı yedinci sıradan zirve yarışına taşıyan bu anlaşma ikinci sezonda pek işlememiş gözüküyor. Kanalın başka şirketlerden dizi almaması bir yana, hem Çöp Adam hem de Sakla Beni dizileri ilk yedi-sekiz bölümünde reklam kuşaklarını kapalı tuttu. Diğer diziler için kuşak kapalı tutma süresi ortalama 3 veya 4 bölüm. Maliyetlerin bu denli arttığı bir dönemde Star TV’nin 4-5 bölümde reklam kuşağından gelecek paradan da feragat ettiğinin altını çizmek gerekiyor. Ancak her iki dizinin ömrü de Ömer ve Yalı Çapkını dizilerinden kısa sürdü.

YAPIM ŞİRKETLERİ

Ay Yapım bu sezon en fazla sayıda bölüm yapan (6 dizi – 112 bölüm) şirket oldu. OGM Pictures 5 dizide 105 bölümle ikinci sırada. Bu iki şirket dışında sezon genelinde 100 bölüm baremini aşan bir şirket bulunmuyor. Geçtiğimiz sezon bu baremi yalnızca OGM Pictures (130 bölüm) aşmıştı.

Sektörün büyük beşlisi olarak anılan (Ay Yapım/AyNA Yapım-Medyapım/MF Yapım/NTC-OGM-O3-Tims&B) toplam 28 diziye imza atmış. Bu beşli arasında Med/MF/NTC toplamda 8 diziyle (162 bölüm) zirvede. Sezon içerisinde yapılan her iki diziden biri beş büyük yapımcıdan birinin imzasını taşıyor.

İkinci büyük beşli (Bozdağ Film-D Productions-Gold Film-NGM-Süreç Film) sezon genelinde 12 diziye imza atmış. Bu beşli içerisinde Gold Film’e parantez açmak gerekiyor. Öyle ki sezon sonu Top 10’da ikiden fazla dizisi bulunan tek şirket. Şirketin geçtiğimiz üç sezonda yaptığı yedi diziden yalnızca biri yeni sezon onayı almıştı. Sektördeki dengelerin ne kadar hızlı değiştiğine dair belki de en iyi örnek. NGM ve Süreç Film yeni sezona iş taşımazken Bozdağ ve D Productions birer tane taşıyor.

2023-2024 sezonunda 26 farklı yapım şirketi dizi yapmış. Geçtiğimiz sezon bu sayı 30 imiş. Geçen sezon dizi yapan on şirket (Baba Yapım, CNP Film, Content House, Erler Film, Es Film Güzel Adamlar Medya, MinT, Nebula Film, Sinegraf ve TMC Film) dizi yapmamış. Sektöre ise altı yeni yapım şirketi girmiş: AyNA Yapım, Goya Entertainment, KYN Production, Miray Yapım, Motto Yapım ve Vernant Yapım.
AyNA; yapımcı Kerem Çatay’ın D Yapım’ın eski Genel Müdürü Lale Eren ile ortak şirketi. KYN Production ise oyuncu Oktay Kaynarca’nın kurucu olduğu şirket.
Geri kalan dört şirket ise TRT 1’e dizi yapmış: Goya, Vernant ve Motto daha önce televizyona dizi yapmamış, sektöre tabii’ye iş yaparak girmişler. Miray Yapım ise son olarak 2015 yılında (Milat, yine bir TRT dizisi) dizi yapmış. Şirketin dokuz yıl sonra sezonun en pahalı işlerinden birisiyle, Mehmed Fetihler Sultanı ile, sektöre dönmesi enteresan. Sanırım yapım şirketleri değerlendirmesinde TRT ile çalışan ve diğer kanallarla çalışan şirketler olarak ayırmak gerekecek.

RATING SIRALAMASI (20+ABC1 ORTALAMALARINA GÖRE)

İlk 10’da Show TV üç diziyle zirvede. Geçtiğimiz üç sezonda da TRT 1 üç/dört diziyle zirvede yer almıştı. Pandemi döneminden devam eden projelerdeki yorgunluk ATV ve TRT dizilerini etkilemiş görünüyor. Bu iki kanalın yeni dizilerinde yüksek ortalama tutturamaması sezon sonu listesinde sorunu işaret ediyor. Eğer önümüzdeki sezon da benzer sorun sürerse kanallar bu seviyenin altına gerileyebilir.

2023-2024 sezonunda Show TV; Bahar ve Kızılcık Şerbeti dizileriyle sezonun ilk iki sırasını oluşturdu. Son üç sezonda bu başarıyı yakalayan bir kanal olmamıştı. Son olarak, pandemi etkisinde geçen 2020-2021 sezonunda TRT 1; Teşkilat ve Masumlar Apartmanı dizileriyle ilk iki sırayı oluşturmuştu. Üstelik Teşkilat tıpkı Bahar gibi sezonun ikinci yarısında başlamış; Masumlar Apartmanı ise tıpkı Kızılcık Şerbeti gibi bir sezonda 35+ bölüm yayınlanmıştı.

20+ABC1 kategorisinde en yüksek ortalamaya ulaşan diziler:

1.Bahar (Show TV) 16 bölümde 12,37
2.Kızılcık Şerbeti (Show TV) 37 bölümde 10,20
3.İnci Taneleri (Kanal D) 17 bölümde 9,91
4.Kızıl Goncalar (Now TV) 19 bölümde 9,34
5.Gönül Dağı (TRT 1) 39 bölümde 8,34
6.Kuruluş Osman (ATV) 34 bölümde 6,89
7.Yargı (Kanal D) 32 bölümde 6,35
8.Yalı Çapkını (Star TV) 37  bölümde 5,92
9.Teşkilat (TRT 1) 32 bölümde 5,42
10.Sandık Kokusu (Show TV) 26 bölümde 5,30

YENİ BAŞLAYAN DİZİLERDEN 2.BÖLÜMLERİNDE EN FAZLA SIÇRAMA YAPAN DİZİLER (20+ABC1 kategorisi)

Yeni başlayan dizilerin uzun vade performanslarını tahmin etmenin birkaç kestirme yolu var. Elbette ilk bölüm ratingleri bunun en bilindik yolu. Ancak sosyal medyanın bu kadar aktif kullanıldığı bir dönemde ilk bölümdeki düşük reyting iyi içeriğin tutmasına bir engel değil. Geçtiğimiz sezon 3,50 reyting bareminin altında başlayan Yalı Çapkını ve Kızılcık Şerbeti dizileri bu tezi doğrulamıştı. Bu sezondan Hudutsuz Sevda ve Taş Kağıt Makas dizileri kısmen benzer örnekler olabilir. Tersi şekilde, tanıtım veya künye nedeniyle yüksek beklenti ile başlayıp o beklentiyi sağlayamadığı için peş peşe düşüş yaşayan da birçok dizi var.

Bununla birlikte üç reytingin altında başlayan 15 diziden 13’ü yeni sezon onayı alamazken beş reytingin üzerinde başlayan 4 diziden 3’ünün sezon onayı aldığını belirtmek gerekiyor elbette.

Buradaki istatistiği incelemeden önce dizilerin reklam stratejisine değinmek gerekiyor. Diziler yayını sırasında “normal şartlarda” beş kez kuşak açar. 20 kuşağı özet sırasında, 21 ve 22 kuşağı yayın sırasında, 23 ve 24 kuşağı ise yeni bölüm bittikten sonra. Yeni başlayan dizilerde ise kanal ilk üç bölümde gelirinden feragat eder ve reklam kuşağı açmaz. Bu nedenle genellikle dizilerin en kısa bölümleri ilk bölümler olur ve 22:00’dan önce biterler. İkinci bölümde özet girilir ve başlangıç 20:15-20:30 bandına; üçüncü bölümde özet uzar ve başlangıç 20:45-21:00 bandına ilerler. Dördüncü bölümden itibaren ise reklam kuşağı açılır ve kanal dizi sayesinde para kazanmaya başlar. Bu nedenledir ki ikinci veya üçüncü bölümünde düşüş yaşayan dizilerin ömrü genelde pek uzun olmaz. Bu sezon ikinci bölümde açılışa kıyasla reyting kaybeden 10 diziden yalnızca 1’inin (bu dizinin finansmanında Pakistan ortak yapım olması etkilemiş olmalı!) sezon onayı alması bu tezi doğruluyor.

Gelelim ikinci bölüm artışlarına. Bu datanın sinema box office’indeki çıkış yapan (ikinci hafta sonunda en fazla artan) filmlerin televizyondaki muadili olduğunu düşünüyorum. Sinema box office’inde açılış gişesini (ilk üç gün) en çok filmin tanıtımı (konusu, künyesi, fragmanı vs.) etkiliyor. İçerik etkisinin açılış gişesine yansıdığını söyleyemeyiz. İçeriğin seyircide etki uyandırıp uyandırmadığını ise ikinci hafta sonu yaptığı çıkıştan anlayabiliyoruz. Ayla, Dağ 2, Bizim İçin Şampiyon, Müslüm gibi seyirci beğenisi kazanan filmlerde bu oran %30’un üzerine çıkabiliyor. İkinci hafta sonundaki artış oranından filmin toplam gişesine dair bir projeksiyon çıkarılabiliyor.

Dizilerin yayın gecesi tekrarı ve daha önemlisi hafta içi tekrar yayını (özellikle de Prime Time tekrarı) aslında ikinci bölüm değişimine dair önden sinyal veriyor. İkinci bölümde çizdiği dakikalık grafik ise uzun vade potansiyelini ortaya koyuyor. Sezonun en yüksek ortalama reytingine ulaşan dizisi Bahar bu alanda da zirvede. Dizi ikinci bölümünde 4,60 puan (%+93) artış gerçekleştirmiş. Benzer seviyede artışa son olarak 22 Eylül 2020 tarihinde Masumlar Apartmanı (+6,37 puan) imza atmıştı.

İkinci sırada 2,56 puan artışla Kızıl Goncalar (%+48) yer alıyor. Dizi sezon sonu Top 10 listesinde ise dördüncü sırada. Top 5’in geri kalan sıralarını Sandık Kokusu (+2,43 puan), Hudutsuz Sevda (+2,17 puan) ve İnci Taneleri (+1,83 puan) oluşturuyor. Bu sezon ikinci bölümünde 1,50 puandan fazla artan altı dizinin de yeni sezon onayı alması dikkat çekici. Dizilerin yeni sezon onayı alma sürecinde 2. bölüm artışının önemli bir değişken olduğunu net bir şekilde görüyoruz.

Tersi şekilde, ikinci bölümde en fazla reyting düşüşü Kara (-0,85 puan), Senden Önce (-0,71 puan), Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi (-0,57 puan) ve Altın Kafes (-0,54 puan) dizilerinde gözlenmiş. Bu dört diziyi Yaban Çiçekleri (-0,48 puan) ve Aşka Düşman (-0,45 puan) takip etmiş. Kudüs Fatihi yeni sezon onayı alırken diğer beş dizi arasında 5 bölüm baremini aşan olmamış.

DİZİ SÜRELERİ

Maalesef dizi süreleri artarak devam ediyor. Uzun dizi sürelerinden hem set emekçileri hem de izleyici şikayetçi olsa da bu reklam matematiği devam ettikçe dizi uzunlukları artmaya devam edecektir. 140 dakikanın optimum nokta olduğunu düşünmüyorum -ki her yıl artan ortalama bu tezimi doğruluyor. Öyle ki rekabet arttıkça diziler daha erken başlamak veya kuşak kapatıp avantaj yaratabilmek için süreleri uzatıyor. Sezon sonunda en yüksek reyting ortalamasına ulaşan dizilerin genellikle süre ortalamasının da uzun olması bu tezi doğruluyor.

Bu sezon on dizi 145 dakika süre ortalamasını aşmış. Geçtiğimiz sezon bu sayı yalnızca üç idi. Süre ortalaması 145 dakikayı aşan 10 diziden 7’si önümüzdeki sezon onayını almış. Onay almayan üç diziden biri Ömer (33 bölümde 5,10 ortalama), bir diğeri Aldatmak (36 bölümde 4,20 ortalama) onay alan birçok diziden yüksek ortalamaya sahip.

Gözlerimizi kısa süreli dizilere çevirdiğimizde ise tersi bir durum söz konusu. 125 dakikanın altında ortalamalı beş dizi de sezon içerisinde final yapmış. Dizilerin ilk üç bölümünde süre ortalaması düşük olduğu için ömrü beş bölümden az süren dizileri listeye dahil etmedim. Eğer onları da dahil edersek liste uzuyor. Yine de sezon lideri Bahar‘ın 128 dakika ortalamasıyla bu listede yer aldığının altını çizmek gerekiyor. Kısa süreli diziler listesini geçtiğimiz senelerde olduğu gibi Medyapım/MF ve OGM dizileri oluşturmuş. Bu iki yapım şirketi dışında yalnızca Kader Bağları (Süreç Film) ve Hayatımın Neşesi (Goya Entertainment) yer almış. Genellikle TRT dizileri uzun süre ortalamasıyla bilinirken Hayatımın Neşesi‘nin bu listede yer alması ilginç.

En uzun süre ortalamalı diziler:

1. Ömer (Star) 33 bölümde 153 dk ortalama
2. Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi (TRT1) 28 bölümde 149 dk ortalama
3. Arka Sokaklar (Kanal D) 41 bölümde 148 dk ortalama
4. Yabani (Now) 36 bölümde 146 dk ortalama
4. Kızıl Goncalar (Now) 19 bölümde 146 dk ortalama
4. Gönül Dağı (TRT1) 39 bölümde 146 dk ortalama

En kısa süre ortalamalı diziler:

1. Kopuk (Now) 5 bölümde 115 dk ortalama
2. Korkma Ben Yanındayım (Now) 7 bölümde 117 dk ortalama
3. Çöp Adam (Star) 5 bölümde 121 dk ortalama
4. Kara (Show) 5 bölümde 124 dk ortalama
5. Kader Bağları (Now) 5 bölümde 125 dk ortalama

UYARLAMA DİZİLER

Sektördeki uyarlama dizi furyası tüm hızıyla devam ediyor. Yeni başlayan 31 diziden 5’ini uyarlama yapımlar oluşturmuş. Geçtiğimiz sezondan devam eden Adım Farah ve Ömer; yaz sezonundan devam eden Benim Güzel Ailem ve Dönence‘yi dahil edince bu sayı 9’a yükseliyor. Yani sezonluk dizi üretiminin %17’si yabancı dizi uyarlaması.

Uyarlama dokuz dizinin ülke dağılımı şu şekilde: Güney Kore (4), İsrail (2), Arjantin (1), İtalya (1) ve Lübnan (1). Bu dizilerden yalnızca 2’si yeni sezon onayı almış -her ikisi de MF Yapım’ın Kore dizi uyarlamaları. 

Kore’de 2023 yılının en çok izlenen kablolu televizyon dizisi Doctor Cha (%18,54) uyarlaması Bahar sezonu zirvede tamamladı. Halihazırda kablolu televizyon reyting rekorunu elinde bulunduran The World of the Married‘in uyarlandığı dizinin (Doctor Foster) yerli uyarlaması Sadakatsiz 2020-2021 sezonunda dördüncü en çok izlenen dizi olmuştu. Benzer şekilde, Taş Kağıt Makas‘ın uyarlandığı karasal televizyon dizisi Remember 2015 yılında dikkat çekici çıkışlara imza atarak %20,1 reytinge kadar yükselmişti. Bu üç örnekten yola çıkarsak Kore’de yakalanan yüksek reyting başarısının Türkiye uyarlaması için önemli bir referans olduğunu söyleyebiliriz.

Ancak kendi ülkesinde yüksek reyting başarısına ulaşamayan formatların Türkiye’de de çıkış yapamadığını görüyoruz. Uyarlamalar için bir diğer sorun ise uyarlandığı ülkedeki dizi koşullarının Türkiye’den farklı olması. Avrupa’da 5-8, Kore’de 10-16 saat olarak hazırlanan diziler Türkiye’de bir sezonda 40-60 saat olarak uyarlanıyor. Bu durum uyarlama dizilerin ilk 10-13 bölümde yüksek performanslar sergilemesine rağmen sonrasında düşüş trendi yaşamalarına neden oluyor. Bölüm süreleri olmasa da bölüm sayısı anlamında Türkiye ile benzerlik taşıyan Latin Amerika’dan uyarlanacak dizilerde benzer sorun gözlenecek mi merak ediyorum. Şimdiye kadar bu bölgeden yalnızca Hizmetçiler (Ellas son… la alegría del hogar) ve Adım Farah (La Chica que Limpia) dizilerinin uyarlandığına şahit olduk, her iki dizinin orijinalinin de 13 bölüm olduğunu düşünürsek yeni örnekleri merak ediyorum.

SEZONU DİRİ TAMAMLAYAN DİZİLER

Dizilerin sezon finali reytinglerinin en az ortalama reyting kadar önemli olduğunu düşünüyorum. Keza, ortalama reyting üzerinden yapılan analizlerde sezona güçlü başlayıp zayıf bitirmek ile zayıf başlayıp güçlü bitirmek arasında bir fark bulunmuyor. Oysa ki sezonu diri tamamlamak, bu sezondan da öte önümüzdeki sezon için çok büyük avantaj. Sezon finali bölümlerindeki içerik dışı çeşitli istisnalar (rakip dizinin erken finali, bayram/kandil vs.) nedeniyle son bölüm yerine son iki bölüm ortalamasını baz alıyorum. Bu ortalamanın sezon ortalamasıyla arasındaki sapmanın ise gelecek sezon performansı açısından bir ön izleme olabileceğini düşünüyorum.

Geçtiğimiz sezon bu ortalamada Kızılcık Şerbeti liderdi. Dizi, sezonun son iki bölümünde (8,52) sezon ortalamasına (7,37) kıyasla %15 oranında artmıştı. Sezon sonu listesinde ilk beş sırada olmamasına rağmen sezonu en diri kapatan dizi olan Kızılcık Şerbeti geçtiğimiz sezondan devam eden diziler arasında reytingini artıran tek dizi oldu.

2023-2024 sezonunda yeni sezon onayı alan 17 diziden 4’ü pozitif sapma oluşturmuş. Bu diziler arasında %10 oranını yalnızca Kızıl Goncalar (%14) aşmış. Sezon ortalaması 9,34 olan dizinin son iki bölüm ortalaması 10,66 puan. Geçtiğimiz sezonun lideri Kızılcık Şerbeti ile benzer. Sapma oranı %-25’ten fazla olan ise üç dizi var: Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyübi (%-29), Yabani (%-34) ve Yalı Çapkını (%-52).

DİZİLERİN ÇEKİM MEKANLARI

Bu sezon çekilen 53 diziden 48’i (%91) çekim mekanı olarak İstanbul’u seçti. Kayseri’de 2; Eskişehir, Nevşehir ve İzmir’de 1’er dizi çekildi. Çekilen dizilerin yalnızca %10’u İstanbul dışında. Bu sayılar geçtiğimiz sezonlarda %15-20 düzeyinde iken gelecek yılların takip edilmesi gerektiğini vurgulamıştık. Sektör artık tamamıyla İstanbul’a yoğunlaşmış durumda. Artan prodüksiyon bütçelerine ek olarak Kalkınma Ajansları ve Belediyelerin herhangi bir teşvik veya sigorta indirimleri uygulamaması bu durumun başlıca sebebi. Oysa ki yurt dışı satışı bu kadar yüksek olan bir dizi endüstrisinde diğer 80 ilinin güzelliklerinin de hikayeye katılarak bir tanıtım elçisi olmasını bekleyebiliriz. Ancak İstanbul dışındaki şehirler mevcut şartlarda yalnızca başrol karakterlerin tatil olarak gittiği epizodik anlatı olarak kalıyorlar.

YOUTUBE SAYILARINA GÖRE SIRALAMALAR (bu istatistik 12 Haziran 2024 itibarıyla hazırlanmıştır)

Kuruluş Osman dizisi Youtube ve sosyal medyanın lideri olmaya devam ediyor. Youtube’da 9,5 milyonu geçen abone sayısıyla en yakın rakibi Kardeşlerim‘e 3,3 milyon fark atmış durumda. Ancak görüntülenme (view) sayısında tersi bir durum söz konusu. Kardeşlerim daha düşük abone sayısı ve daha az sayıda video yayınlamasına rağmen %10 daha fazla izlenme almış. Her iki dizide de yurt dışı izlenmelerinin yüksek olduğunun altını çizmek gerekiyor.

Devam eden diziler arasında Youtube abone sayısını en yüksek oranda artıran diziler Arka Sokaklar (%+220), Kızılcık Şerbeti (%+122) ve Ömer (%91) olmuş. On sekizinci sezonuna giren Arka Sokaklar’ın Youtube’daki artışı ilgi çekici. Devam eden dizilerin abone artış ortalaması ise %50. 

En fazla sayıda abonesi olan diziler listesinde Top 10’da bu sezondan üç yeni dizi var: Gaddar (1 milyon 250 bin), Bahar (1 milyon 50 bin abone) ve Yabani (982 bin abone). Gaddar ve Bahar’ın sezonun ikinci yarısında başladığının altını çizmek gerekiyor. Bahar ve Yabani yeni sezon onayı alırken Gaddar final yaptı. Dizilerin sosyal medya başarısı ile reyting başarısının paralel gitmediğinin örneği sayılabilir. İlk bölüm izlenme sayısında reytingle paralel bir liderlik yarışı söz konusu. Bahar (20MN) ve İnci Taneleri (19MN) zirve yarışında. Gaddar (18MN) hemen arkalarında. Dördüncü ve beşinci sırayı ise Now TV’nin Eylül ayında başlayan dizileri oluşturmuş: Yabani (16MN) ve Bambaşka Biri (15MN). Sezonun en yüksek ortalamalarından birine ulaşan Kızıl Goncalar‘ın 14 milyon izlenmeyle Top 5 dışında kalması dikkat çekici.

DAĞITIMCI

Yurt dışı satışları dizilerin ekran ömrünün devamını sağlayan iki temel unsurdan biri. Bu konuya yazının ilk kısımlarında değindiğimiz için tekrardan uzun tutmayacağım. Yurt dışı satışı bu denli önemli olunca dizilerin dağıtımcı dağılımlarına da bakmak gerek. Sekiz farklı ihracatçı bu sezondan toplamda 48 yerli diziyi yurt dışına ihraç ediyor. Beş dizinin satışını kataloglarda göremedim, belki onların da satışı olacaktır. Ancak bölüm sayısının az olmaları bu dizilerin yurt dışına satışını engelliyor olabilir.

Dağıtımcı dağılımı Top 5:

1. MADD – 14 dizi (ortalama 4,33 reyting)
2. TRT Sales – 10 dizi (ortalama 3,53 reyting)
3. Eccho Rights – 8 dizi (ortalamaları 3,60 reyting)
4. ATV Distribution – 6 dizi (ortalamaları 3,48 reyting)
5. Kanal D International – 5 dizi (ortalamaları 4,14 reyting)

DİJİTAL DİZİLER

Son olarak dijital platform tarafına parantez açmak istiyorum. Dijital platform tarafında duraklama dönemi sürüyor. En azından 2021-2022 sezonundaki, yıllık 80-90 diziyi bulan o furya sona erdi. Geçtiğimiz sezon Eylül-Haziran arasında 51 dizi yayınlanırken bu sezon aynı dönemde bu sayı 30’a gerilemiş. Tabii’nin açılışta 29 dizi yayınlaması bu durumun en büyük istisnası elbette.

Sezon süresince yedi platform toplamda 30 dizi ekranlara getirdi. Prime Video dizi pazarının yeni üyesi olarak ilk orijinal dizisini (Düğüm); ilk iki yılında 25 sezon dizi yayınlayan Exxen ise yalnızca Gibi dizisinin beşinci sezonunu yayınladı. Disney+ üretimi durdururken Şahsiyet dizisinin ikinci sezonu ve RU dizisi GAIN’de ekranlara geldi. Rams Group’a satışı gerçekleşen GAIN, bu sezonu altı yeni diziyle tamamladı. Platformun bu sezondan sonra izleyeceği stratejiyi merak ediyorum.

bluTV dört dizi yayınlarken bunların üçünü devam serileri oluşturmuş, yalnızca Deneme Çekimi ilk sezon. Bu dört dizinin de farklı yapım şirketlerinden çıkması dikkat çekici. Netflix yedi diziyle istikrarlı üretimini sürdürmüş. TRT’nin dijital platformu tabii ise geçtiğimiz sezona kıyasla dramatik düşüşle sezonu yedi diziyle sezonu tamamlamış. Dijital platform dizilerinin analizini burada durdurup önümüzdeki günlerde sadece platformlarla ilgili bir rapor yayınlamayı planlıyorum.

Soru, görüş ve önerileriniz için X hesabımdan veya mail adresimden ulaşabilirsiniz.